Ủy Ban Châu Âu (EC: European Committee) vừa ban hành tài liệu “Sử dụng Trí tuệ Nhân tạo Tạo sinh trong Nghiên cứu (The Use of Generative Artificial Intelligence in Research).

Tài liệu được soạn thảo bởi Tổng vụ Nghiên cứu và Đổi mới (Directorate - General for Research and Innovation),Tổng vụ G thuộc Trung tâm Chính sách Chung (Common Policy Centre) và Đơn vị G.1 - Chiến lược Chung & Dịch vụ Dự báo (Common Strategy & Foresight Service). Bản thảo được hoàn thành vào tháng 6/2025.

Tài liệu này xem xét sự gia tăng nhanh chóng việc sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) trong nghiên cứu khoa học. Trong những năm gần đây, các công cụ AI tạo sinh đã xuất hiện rộng rãi trong các ấn phẩm khoa học và quá trình nghiên cứu, nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin và khoa học ứng dụng. Tài liệu của EC bao gồm các nội dung chính sau đây:

Về xu hướng sử dụng, EC nhận thấy việc sử dụng chatbot AI tạo sinh trong văn học và khoa học đã tăng hơn 13 lần chỉ trong 1 năm (11/2022 - 12/2023). Điều này cho thấy các công cụ này được sử dụng ngày càng phổ biến trong nghiên cứu để nâng cao hiệu quả và thúc đẩy khám phá.

Các nhà nghiên cứu đã áp dụng A.I. tạo sinh trong nhiều nhiệm vụ, bao gồm:

• Hỗ trợ viết và biên soạn tài liệu.
• Hỗ trợ viết mã và phân tích dữ liệu.
• Cải thiện tiến trình nghiên cứu.

Trên thực tế, các công cụ A.I. tạo sinh đã giúp cộng đồng các nhà nghiên cứu:

• Tăng hiệu suất nghiên cứu
• Hỗ trợ việc tổng hợp thông tin, xử lý ngôn ngữ và mã hóa.
• Nâng cao tốc độ khám phá khoa học.

Tuy nhiên tài liệu của EC cũng nêu rõ các vấn đề nảy sinh cùng với việc sử dụng A.I. tạo sinh trong nghiên cứu. Đó là các vấn đề:

• Đảm bảo chất lượng và độ tin cậy của kết quả tạo ra bởi A.I. tạo sin
• Vấn đề uy tín và niềm tin trong khoa học khi quá trình nghiên cứu khoa học nói riêng và nghiên cứu nói chung, ngày càng phụ thuộc vào công cụ tự động
• Rủi ro “đạo văn” hoặc trùng lặp nội dung, sai lệch thông tin và thiên kiến (bias) có thể tiềm ẩn trong mô hình A.I.

Tài liệu “The use of Generative A.I. in Research” của EC nhấn mạnh rằng: “A.I. tạo sinh đang trở thành một phần quan trọng của hoạt động nghiên cứu hiện đại. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả và phù hợp, các tổ chức và nhà nghiên cứu cần cân nhắc các khía cạnh đạo đức, minh bạch và độ tin cậy khi sử dụng các công cụ này”.

Quý bạn đọc có thể tải toàn văn tài liệu này theo link sau: Xem ở đây